Đường trong snack: đọc đúng con số

Để đọc đúng con số đường trên một gói snack, chúng tôi hỏi ba câu. Đường này thêm vào hay có sẵn trong nguyên liệu? Con số tính trên một khẩu phần hay trên 100 g? Và khẩu phần ghi trên gói có bằng lượng người ta ăn thật không? Ba câu này đủ để so hai sản phẩm với nhau mà không bị mặt trước bao bì dẫn dắt. Bài này dành cho người làm sản phẩm, người mua hàng và bất kỳ ai đang cầm một gói snack và tự hỏi con số kia nghĩa là gì.

Đường thêm vào và đường có sẵn

Trên bảng dinh dưỡng, dòng đường thường ghi tổng đường. Con số này gộp hai loại. Đường có sẵn là phần nằm trong nguyên liệu từ đầu: trong nam việt quất, trong cacao, một ít trong yến mạch và gạo. Đường thêm vào (added sugar) là phần người làm bỏ thêm để tạo vị ngọt hoặc để kết dính, như siro, đường mía, mật ong.

Ranh giới không phải lúc nào cũng rõ. Trái cây sấy bán cho nhà sản xuất thường được tẩm đường hoặc nước ép cô đặc để quả mềm và đỡ chua. Với nhãn, phần đường tẩm đó tính là đường thêm vào, dù nó đến từ một nguyên liệu nghe rất tự nhiên. Ở một số thị trường, nhãn bắt buộc tách riêng dòng đường thêm vào. Ở nhiều thị trường khác chỉ có tổng đường, và người đọc phải tự suy ra từ danh sách thành phần.

Cách suy ra khá đơn giản: đọc danh sách thành phần theo thứ tự giảm dần và đếm những cái tên là đường. Siro glucose, siro gạo, mật mía, mật ong, nước ép cô đặc, maltose đều là đường. Một công thức chia nhỏ đường thành nhiều tên sẽ đẩy từng tên xuống thấp trong danh sách, nhưng tổng thì không đổi.

Trên khẩu phần hay trên 100 g

Hai cách ghi này trả lời hai câu hỏi khác nhau, nên chúng tôi dùng cả hai.

• Con số trên 100 g dùng để so sản phẩm này với sản phẩm kia. Cùng một thước đo, không phụ thuộc gói to hay nhỏ.
• Con số trên khẩu phần dùng để biết mình ăn bao nhiêu trong một lần. Nó chỉ có ích khi khẩu phần ghi trên gói bằng lượng người ta ăn thật.
• Với một thanh đóng gói riêng, khẩu phần thường là cả thanh, dễ hiểu.
• Với hũ hay gói lớn, khẩu phần có thể chỉ là một phần nhỏ của gói. Người ăn hết nửa hũ trong một buổi tối đã nạp nhiều lần con số ghi trên nhãn.

Một ước lượng quen thuộc giúp hình dung: khoảng 4 g đường xấp xỉ một thìa cà phê.

Những cách ghi dễ làm người đọc hiểu sai

Không phải ai cũng cố tình, nhưng có vài cách ghi khiến con số trông đẹp hơn thực tế:

• Ghi khẩu phần nhỏ hơn cách người ta thực sự ăn, để con số trên khẩu phần thấp xuống.
• Viết không thêm đường ở mặt trước trong khi công thức có trái cây sấy tẩm đường hoặc nước ép cô đặc.
• Dùng chữ tự nhiên như thể tự nhiên nghĩa là ít. Mật ong và siro gạo là đường, dù nguồn gốc thế nào.
• Nhấn vào dòng năng lượng thấp để người đọc quên nhìn dòng đường.

Một ví dụ: dòng nam việt quất của PLAY Nutrition

Khi dựng nhãn cho một thanh năng lượng PLAY Nutrition có nam việt quất, chúng tôi đọc bản đặc tính của nhà cung cấp nam việt quất sấy. Bản đó ghi rõ quả được tẩm đường trong quá trình sấy, như phần lớn nam việt quất sấy trên thị trường. Vậy là thanh này có đường thêm vào từ hai nguồn: chất kết dính dạng siro giữ yến mạch và hạt thành thanh, và phần đường tẩm trong quả.

Cuộc bàn diễn ra ngắn. Có ý kiến muốn viết ở mặt trước rằng vị ngọt đến từ trái cây. Chúng tôi quyết định không viết, vì câu đó chỉ đúng một nửa, và nửa còn lại thì người đọc kỹ sẽ tự thấy trên danh sách thành phần. Mặt trước chỉ ghi tên vị. Con số đường ghi đầy đủ ở mặt sau, cả trên thanh và trên 100 g. Thanh năng lượng có đường vì nó được làm để cung cấp năng lượng, và chúng tôi nói đúng như thế.

Cách chúng tôi nói về đường

Với bốn nhãn của Color of Vietnam, chúng tôi giữ vài quy ước:

• Con số trên nhãn được tính từ công thức và đối chiếu với kết quả kiểm nghiệm, không làm tròn theo hướng có lợi.
• Không viết không thêm đường nếu công thức có bất kỳ nguyên liệu nào tính là đường thêm vào.
• Không gắn lời hứa sức khoẻ vào con số đường. Một thanh ít đường hơn chỉ là một con số, không phải một lời hứa y tế.
• Khi người mua hỏi, chúng tôi gửi cả hai cách tính và nêu rõ khẩu phần.

Đây là giá trị Nói thật áp vào một dòng trên bảng dinh dưỡng. Con số đúng giúp người mua so sánh đúng, và giúp chúng tôi không phải giải thích lại khi hồ sơ đến tay một cơ quan kiểm tra hoặc một nhà nhập khẩu kỹ tính.

Nếu bạn thích đọc nhãn theo cách này, vị trí Fresher Product R&D của chúng tôi đang mở tại Hà Nội. Nếu bạn là người mua hàng cần bảng thành phần và số liệu chi tiết của một sản phẩm, hãy liên hệ, chúng tôi gửi trong ngày làm việc.