Incoterms cho người mới xuất khẩu thực phẩm

Incoterms (International Commercial Terms, các điều kiện thương mại quốc tế) là bộ quy tắc do Phòng Thương mại Quốc tế ban hành để người mua và người bán ở hai nước thống nhất ba điều: ai trả chi phí cho chặng nào, rủi ro với lô hàng chuyển từ người bán sang người mua ở điểm nào, và ai lo thủ tục xuất khẩu, nhập khẩu. Với người mới xuất khẩu thực phẩm, bốn điều kiện hay gặp nhất là EXW, FOB, CIF và DAP. Với container đầu tiên, FOB hoặc FCA thường dễ hiểu và dễ làm nhất.

Incoterms trả lời câu hỏi gì, và không trả lời gì

Một điều kiện Incoterms chỉ là ba chữ cái viết kèm một địa điểm, ví dụ FOB kèm tên cảng đi. Ba chữ cái đó trả lời:

• Chi phí: ai trả vận chuyển nội địa, phí cảng, cước tàu, bảo hiểm, phí dỡ hàng.
• Rủi ro: nếu hàng hỏng hay mất trên đường, từ điểm nào trở đi là chuyện của người mua.
• Thủ tục: ai khai hải quan xuất, ai khai hải quan nhập và nộp thuế.

Incoterms không nói gì về giá hàng, cách thanh toán, thời điểm chuyển quyền sở hữu, hay chất lượng sản phẩm. Những thứ đó nằm trong hợp đồng.

Bốn điều kiện thường gặp bằng lời thường

EXW (Ex Works, giao tại xưởng). Người bán chỉ cần chuẩn bị hàng sẵn tại kho của mình. Người mua lo từ việc bốc hàng lên xe cho tới hết chặng, kể cả thủ tục xuất khẩu. Nghe nhẹ cho người bán, nhưng thực tế người mua ở nước ngoài rất khó tự làm thủ tục xuất ở Việt Nam, nên điều kiện này ít hợp với thực phẩm xuất khẩu.

FOB (Free On Board, giao lên tàu). Người bán lo vận chuyển nội địa, thủ tục xuất khẩu và đưa hàng lên tàu tại cảng đi đã nêu tên. Từ lúc hàng lên tàu, rủi ro và chi phí thuộc về người mua: cước tàu, bảo hiểm, dỡ hàng, thủ tục nhập. Đây là điều kiện rất phổ biến với hàng đi đường biển.

CIF (Cost, Insurance and Freight, tiền hàng, bảo hiểm và cước). Giống FOB ở chỗ rủi ro chuyển khi hàng lên tàu ở cảng đi. Khác ở chỗ người bán trả thêm cước tàu và mua bảo hiểm cho hàng tới cảng đến. Người mua nhận một giá trọn tới cảng của mình, nhưng cần nhớ bảo hiểm theo CIF chỉ ở mức tối thiểu, và rủi ro trên biển vẫn là của người mua.

DAP (Delivered at Place, giao tại nơi đến). Người bán chịu chi phí và rủi ro cho tới khi hàng tới địa điểm đã nêu ở nước người mua, sẵn sàng để dỡ. Người mua lo dỡ hàng, thủ tục nhập khẩu và thuế. Điều kiện này tiện cho người mua nhưng đòi hỏi người bán có đối tác vận chuyển tốt ở nước đến.

Một lưu ý nhỏ: với hàng đóng container, bộ quy tắc khuyến nghị dùng FCA (Free Carrier, giao cho người vận chuyển) thay cho FOB, vì container được giao ở bãi chứ không phải đưa tận lên tàu. Hợp đồng nên ghi rõ dùng điều kiện nào.

Ai trả gì: nhìn theo chặng đường

Cách dễ nhớ nhất là đi theo lô hàng:

• Từ kho người bán ra cảng đi: EXW người mua trả; FOB, CIF, DAP người bán trả.
• Thủ tục xuất khẩu: EXW người mua; ba điều kiện còn lại người bán.
• Cước tàu chặng chính: EXW và FOB người mua; CIF và DAP người bán.
• Bảo hiểm chặng biển: EXW và FOB tuỳ người mua; CIF người bán mua mức tối thiểu; DAP người bán tự cân nhắc vì rủi ro vẫn thuộc mình.
• Từ cảng đến tới kho người mua: EXW, FOB, CIF người mua; DAP người bán tới điểm giao đã nêu.
• Thủ tục nhập khẩu và thuế: cả bốn điều kiện đều là người mua.

Điều kiện nào hợp container đầu tiên

Với người bán mới xuất khẩu, FOB hoặc FCA có ba cái lợi. Người bán chỉ lo phần trong nước mà mình hiểu rõ nhất: xe tải, thủ tục xuất, cảng. Người mua dùng hãng vận chuyển và đại lý quen của họ, thường có giá tốt hơn. Và giá chào dễ so sánh giữa các nhà cung cấp.

CIF hợp khi người mua muốn một con số trọn gói tới cảng của họ và người bán có đại lý vận chuyển tin cậy ở Việt Nam. DAP chỉ nên dùng khi người bán đã có kinh nghiệm với nước đến. EXW gần như không nên dùng cho thực phẩm xuất khẩu, vì lý do thủ tục đã nói ở trên.

Cách chúng tôi báo giá ở Color of Vietnam

Chúng tôi đang chuẩn bị cho xuất khẩu và chưa công bố thị trường. Khi một nhà nhập khẩu hỏi giá thanh năng lượng PLAY Nutrition, chúng tôi không gửi ngay một bảng giá. Chúng tôi hỏi lại: cảng đến là đâu, bên nào muốn đặt tàu, có cần bảo hiểm do chúng tôi mua không. Rồi mới báo giá theo đúng điều kiện đó, ghi rõ tên cảng, đồng tiền và thời hạn hiệu lực của báo giá. Nếu người mua chưa quen Incoterms, chúng tôi giải thích bằng chính sơ đồ chặng đường ở trên. Nói thật về cái mình làm được và chưa làm được cũng là một phần của báo giá.

Nếu bạn là nhà nhập khẩu hay nhà phân phối muốn bàn về snack và thanh dinh dưỡng từ Việt Nam, hãy liên hệ và cho chúng tôi biết cảng đến cùng điều kiện bạn quen dùng. Cuộc trao đổi sẽ ngắn hơn nhiều khi cả hai bên nói cùng một ngôn ngữ.