ISO 22000 nói gì với người mua

ISO 22000 là tiêu chuẩn quốc tế về hệ thống quản lý an toàn thực phẩm. Với người mua, một chứng chỉ ISO 22000 nói rằng cơ sở sản xuất có hệ thống phòng ngừa mối nguy, hệ thống đó đã được một tổ chức chứng nhận độc lập đánh giá, và phạm vi được ghi rõ trên chứng chỉ. Nó không nói rằng từng lô hàng đã được kiểm nghiệm. Bài này giải thích tiêu chuẩn bằng lời thường, kể một cuộc đánh giá xem những gì, và chỉ ra chứng chỉ bảo đảm gì, không bảo đảm gì.

ISO 22000 là gì, nói bằng lời thường

ISO 22000 do Tổ chức Tiêu chuẩn hoá Quốc tế ban hành, phiên bản hiện hành là 2018. Tiêu chuẩn này áp dụng cho mọi mắt xích trong chuỗi thực phẩm: nhà máy, kho, đơn vị vận chuyển, cả nhà cung cấp bao bì. Nó ghép bốn thứ vào một hệ thống:

• Trao đổi thông tin trong chuỗi: cơ sở phải biết mối nguy đến từ nhà cung cấp và phải báo cho khách hàng điều họ cần biết.
• Quản lý hệ thống: lãnh đạo cam kết, có mục tiêu, có đánh giá nội bộ và cải tiến, giống cách các tiêu chuẩn quản lý khác của ISO vận hành.
• Chương trình tiên quyết (PRP, prerequisite programme): những điều kiện nền như vệ sinh nhà xưởng, kiểm soát côn trùng, chất lượng nước, bảo trì thiết bị, quản lý chất thải.
• Nguyên tắc HACCP (phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn): tìm ra chỗ nào trong quy trình có thể sinh mối nguy, đặt điểm kiểm soát ở đó, giám sát và ghi chép.

Nói gọn: PRP giữ nhà xưởng sạch và trong trật tự, HACCP chặn mối nguy ở những điểm cụ thể, còn phần quản lý bảo đảm cả hai được duy trì chứ không chỉ làm cho ngày đánh giá.

Một cuộc đánh giá xem những gì

Chứng nhận ISO 22000 do tổ chức chứng nhận bên thứ ba cấp sau khi đánh giá. Thông lệ chung là chu kỳ ba năm: đánh giá cấp chứng nhận, đánh giá giám sát hằng năm, rồi đánh giá tái chứng nhận. Đánh giá viên thường nhìn ba lớp.

Lớp hồ sơ: chính sách an toàn thực phẩm, bản phân tích mối nguy, kế hoạch HACCP, hồ sơ giám sát các điểm kiểm soát tới hạn, hồ sơ truy xuất nguồn gốc, và bằng chứng đã diễn tập thu hồi sản phẩm.

Lớp hiện trường: đi dọc dây chuyền để xem quy trình thực tế có khớp hồ sơ không. Vệ sinh, tách biệt khu nguyên liệu và thành phẩm, kiểm soát chất gây dị ứng, nhãn trên thùng nguyên liệu, nhiệt độ kho, tình trạng thiết bị.

Lớp con người: hỏi công nhân đứng máy xem họ có biết điểm kiểm soát mình phụ trách là gì và phải làm gì khi vượt giới hạn. Đây thường là lớp lộ ra nhiều nhất, vì hồ sơ có thể được viết đẹp còn câu trả lời thì không.

Chứng chỉ bảo đảm gì, không bảo đảm gì

Người mua nên đọc chứng chỉ như đọc một bản hợp đồng: tên và địa chỉ cơ sở, phạm vi (sản xuất nhóm sản phẩm nào), ngày cấp, ngày hết hạn, tổ chức chứng nhận và tổ chức công nhận, số chứng chỉ để tra cứu. Chứng chỉ bảo đảm rằng tại thời điểm đánh giá, cơ sở đó có một hệ thống đáp ứng tiêu chuẩn trong phạm vi đã ghi.

Chứng chỉ không bảo đảm những điều sau:

• Không kiểm nghiệm từng lô. Kết quả từng lô nằm trên COA (certificate of analysis, phiếu kết quả phân tích), là tài liệu khác.
• Không nói gì về vị, kết cấu hay hạn dùng.
• Không tự động đáp ứng yêu cầu của các chuỗi bán lẻ lớn, nơi thường đòi các chuẩn được GFSI công nhận như BRCGS, FSSC 22000 hay IFS. FSSC 22000 xây trên nền ISO 22000 cộng thêm yêu cầu, nhưng là chứng nhận riêng.
• Không thay cho Halal, hữu cơ hay các chứng nhận khác.
• Không tự kéo dài. Chứng chỉ hết hạn thì mất hiệu lực cho đến khi có kết quả tái chứng nhận.

Cách chúng tôi nói về ISO 22000 với người mua

Sản phẩm của Color of Vietnam được làm tại hệ thống nhà máy đối tác ở Hà Nội. Cơ sở này có chứng nhận ISO 22000:2018 và đang trong quá trình gia hạn. Khi trao đổi với người mua, chúng tôi nói đúng ba ý: chứng nhận thuộc về cơ sở sản xuất, không thuộc pháp nhân Color of Vietnam; phạm vi và tình trạng hiệu lực ra sao, kể cả việc đang gia hạn; và bản sao chứng chỉ được gửi khi người mua yêu cầu để họ tự tra cứu.

Một tình huống thật gần đây: một người mua hỏi ISO 22000 có nghĩa là mọi lô thanh protein đều được kiểm nghiệm không. Câu trả lời của chúng tôi là không, và chúng tôi gửi kèm COA của chính lô mẫu vừa gửi, cùng cách đối tác lưu mẫu và ghi hồ sơ kiểm tra trên chuyền theo từng lô. Chứng chỉ trả lời câu hỏi về hệ thống. COA trả lời câu hỏi về lô hàng. Người mua cần cả hai, và chúng tôi không để họ nhầm cái này với cái kia.

Nếu bạn là nhà nhập khẩu hay nhà phân phối và muốn xem hồ sơ chứng nhận của cơ sở sản xuất cùng COA của một lô cụ thể, hãy nhắn cho chúng tôi qua trang Liên hệ. Nếu bạn muốn làm công việc chất lượng và hồ sơ ở một công ty snack nhỏ, các vị trí đang mở nằm ở trang Tuyển dụng.